1. Độ lệch màu trong sản xuất là gì?

Độ lệch màu là sự khác biệt về màu sắc giữa sản phẩm thực tế với màu tiêu chuẩn đã được thiết lập hoặc giữa các sản phẩm trong cùng một lô sản xuất. Đây là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng, tính đồng nhất và tính thẩm mỹ của sản phẩm.

Trong các ngành như sơn, nhựa, dệt may, in ấn, bao bì, mỹ phẩm và sản xuất linh kiện, chỉ một sai lệch nhỏ về màu sắc cũng có thể khiến sản phẩm không đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Phương pháp quan sát bằng mắt thường thường chịu ảnh hưởng của ánh sáng, môi trường và khả năng cảm nhận của từng người. Vì vậy, máy đo màu Linshang LS173 được sử dụng để kiểm tra màu sắc bằng các chỉ số định lượng, giúp doanh nghiệp đánh giá độ lệch màu khách quan và nhất quán hơn.

2. Máy đo màu kiểm tra độ lệch màu như thế nào?

Máy đo màu là thiết bị phân tích màu sắc của vật liệu thông qua ánh sáng phản xạ hoặc truyền qua mẫu đo. Sau khi đo, thiết bị cung cấp các thông số màu để so sánh mẫu thực tế với mẫu chuẩn.

Một số hệ màu phổ biến được sử dụng trong kiểm tra màu sắc gồm:

• Hệ màu CIE L*a*b*: L* thể hiện độ sáng; a* biểu thị trục màu xanh lá – đỏ; b* biểu thị trục màu xanh dương – vàng.

• Chỉ số ΔE: Thể hiện mức độ khác biệt màu sắc giữa hai mẫu. Giá trị càng nhỏ thường cho thấy hai mẫu càng gần nhau về màu theo công thức tính được sử dụng.

• Chỉ số ΔL*, Δa*, Δb*: Giúp xác định sự khác biệt nằm ở độ sáng hay ở các thành phần màu.

Tùy thiết bị, máy đo màu có thể sử dụng các công thức tính sai khác như ΔE*ab hoặc ΔE00. Doanh nghiệp cần thống nhất công thức và giới hạn chấp nhận khi xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng.

3. Hướng dẫn cách kiểm tra độ lệch màu bằng máy đo màu

Bước 1: Chuẩn bị mẫu chuẩn và mẫu cần kiểm tra

Trước tiên, cần xác định màu tiêu chuẩn của sản phẩm. Mẫu chuẩn có thể là mẫu đã được khách hàng phê duyệt, mẫu lưu đối chứng hoặc dữ liệu màu được lưu trong máy đo màu.

Chuẩn bị các mẫu sản phẩm cần kiểm tra, bảo đảm bề mặt sạch, không dính bụi bẩn, dầu mỡ hoặc tạp chất gây ảnh hưởng đến kết quả đo.

Đối với vật liệu có bề mặt bóng, nhám, trong suốt hoặc có hoa văn, cần lựa chọn phương pháp đo phù hợp với đặc tính vật liệu.

Bước 2: Cài đặt máy đo màu

Khởi động thiết bị và thiết lập các thông số theo quy trình kiểm tra của doanh nghiệp, bao gồm:

• Hệ màu sử dụng, chẳng hạn CIE L*a*b*.

• Công thức tính độ lệch màu ΔE.

• Điều kiện chiếu sáng và góc quan sát theo tiêu chuẩn áp dụng.

• Chế độ đo phản xạ hoặc truyền qua, tùy loại mẫu.

• Chế độ đo và khẩu độ phù hợp với kích thước, bề mặt sản phẩm.

Nếu máy có chức năng lưu dữ liệu màu chuẩn, hãy chọn đúng mã sản phẩm hoặc chương trình đo tương ứng.

Bước 3: Hiệu chuẩn thiết bị

Thực hiện hiệu chuẩn theo hướng dẫn của nhà sản xuất, thường sử dụng tấm chuẩn trắng và chuẩn đen đối với thiết bị đo phản xạ có hỗ trợ các chuẩn này.

Đảm bảo cửa đo và bề mặt chuẩn sạch, không trầy xước. Việc hiệu chuẩn giúp hạn chế sai số và tăng độ tin cậy của kết quả đo.

Bước 4: Đo màu mẫu chuẩn

Đặt đầu đo tiếp xúc đúng vị trí trên mẫu chuẩn hoặc thực hiện phép đo theo hướng dẫn của thiết bị. Với máy đo màu cầm tay, cần giữ máy ổn định, tránh ánh sáng bên ngoài lọt vào vùng đo.

Ghi nhận hoặc lưu các giá trị L*, a*, b* của mẫu chuẩn. Nếu sử dụng dữ liệu màu đã được phê duyệt, hãy kiểm tra để bảo đảm đúng phiên bản tiêu chuẩn.

Bước 5: Đo màu mẫu sản xuất

Tiến hành đo mẫu thực tế bằng cùng thiết bị và điều kiện đo như mẫu chuẩn. Đối với sản phẩm có màu không đồng đều, nên đo tại nhiều vị trí hoặc nhiều mẫu đại diện trong lô sản xuất.

Việc lấy mẫu cần được thực hiện theo kế hoạch kiểm soát chất lượng, đặc biệt đối với các sản phẩm có bề mặt cong, vân màu hoặc độ bóng không đồng nhất.

Bước 6: Đọc kết quả và đánh giá độ lệch màu

Sau khi đo, máy sẽ so sánh dữ liệu màu của mẫu thực tế với mẫu chuẩn và tính chỉ số ΔE nếu có chức năng này.

Ví dụ, mẫu chuẩn có các giá trị L*, a*, b* lần lượt là 60, 10, 15; mẫu thực tế có giá trị tương ứng là 61, 11, 14.

Theo công thức ΔE*ab:

ΔE = √[(ΔL*)² + (Δa*)² + (Δb*)²]

Với ví dụ trên, ΔL* = 1, Δa* = 1 và Δb* = -1. Kết quả ΔE*ab xấp xỉ 1,73.

Giá trị này cho biết mức độ sai khác màu theo công thức ΔE*ab. Việc sản phẩm đạt hay không đạt còn phụ thuộc vào giới hạn kỹ thuật, vật liệu, yêu cầu khách hàng và tiêu chuẩn của từng ngành.

Bước 7: Phân loại và xử lý sản phẩm

Căn cứ vào giới hạn ΔE đã được phê duyệt, doanh nghiệp có thể phân loại sản phẩm thành các nhóm đạt yêu cầu, cần kiểm tra bổ sung hoặc không đạt.

Nếu độ lệch màu vượt giới hạn, cần kiểm tra các nguyên nhân như tỷ lệ phối màu, chất lượng nguyên liệu, nhiệt độ gia công, thời gian sấy, điều kiện chiếu sáng hoặc sự khác biệt giữa các lô vật liệu.

Sau khi điều chỉnh quy trình, cần đo lại để xác nhận màu sắc đã nằm trong giới hạn chấp nhận.

4. Cách đọc chỉ số ΔE khi kiểm tra màu sắc

ΔE là thông số quan trọng giúp đánh giá mức độ khác biệt giữa hai màu. Tuy nhiên, không có một ngưỡng ΔE duy nhất phù hợp cho mọi loại sản phẩm và mọi điều kiện quan sát.

Doanh nghiệp có thể tham khảo cách diễn giải định tính sau đối với công thức ΔE*ab trong những điều kiện đánh giá thông thường:

• ΔE rất nhỏ: Hai màu có độ gần nhau cao; sai khác có thể khó nhận biết trong một số điều kiện quan sát.

• ΔE nhỏ: Có thể nhận thấy sai khác khi quan sát kỹ hoặc trong điều kiện so sánh phù hợp.

• ΔE lớn hơn: Sự khác biệt màu sắc thường rõ ràng hơn và cần được đánh giá theo tiêu chuẩn sản phẩm.

Các mức trên chỉ mang tính tham khảo, không phải giới hạn nghiệm thu chung. Với những ngành yêu cầu độ chính xác cao, doanh nghiệp cần quy định ngưỡng ΔE riêng và thống nhất công thức tính, điều kiện đo cũng như phương pháp đánh giá trực quan.

Ngoài ΔE tổng thể, các giá trị ΔL*, Δa* và Δb* giúp xác định mẫu bị sáng hơn, tối hơn, ngả đỏ, ngả xanh lá, ngả vàng hoặc ngả xanh dương so với màu chuẩn.

5. Những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả kiểm tra độ lệch màu

Để kết quả đo màu đáng tin cậy, cần kiểm soát các yếu tố sau:

Bề mặt vật liệu: Độ bóng, độ nhám, kết cấu và hoa văn có thể ảnh hưởng đến lượng ánh sáng phản xạ vào cảm biến.

Điều kiện đo: Nguồn sáng, hình học chiếu sáng và góc quan sát cần phù hợp với phương pháp kiểm tra được lựa chọn.

Vị trí lấy mẫu: Đo ở những vị trí khác nhau trên cùng sản phẩm có thể cho kết quả khác nhau nếu màu không đồng nhất.

Tình trạng thiết bị: Hiệu chuẩn không đúng, đầu đo bẩn hoặc thiết bị không phù hợp với vật liệu đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Đặc tính mẫu: Độ dày, độ ẩm, lớp phủ, nền vật liệu và cách sắp xếp mẫu có thể làm thay đổi kết quả đo.

Do đó, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình đo thống nhất để giảm sai lệch giữa các nhân viên, ca sản xuất và lô hàng.

6. Ứng dụng máy đo màu trong kiểm soát chất lượng sản xuất

Máy đo màu được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực công nghiệp:

• Ngành sơn và chất phủ: So sánh màu sơn giữa các mẻ pha, kiểm tra màu sau khi sấy hoặc đóng rắn.

• Ngành nhựa: Kiểm tra màu hạt nhựa, chi tiết nhựa ép phun và sản phẩm nhựa thành phẩm.

• Ngành dệt may: Đánh giá sự đồng nhất màu vải giữa các lô nhuộm.

• Ngành in ấn và bao bì: Kiểm tra màu mực in, nhãn hàng hóa, bao bì giấy và bao bì nhựa.

• Ngành mỹ phẩm: Kiểm tra màu sắc của nguyên liệu và thành phẩm theo tiêu chuẩn nội bộ.

• Ngành điện tử và linh kiện: Kiểm tra màu vỏ thiết bị, lớp phủ và các chi tiết có yêu cầu thẩm mỹ.

Việc đo màu định kỳ giúp doanh nghiệp phát hiện sớm sai lệch, hạn chế sản phẩm lỗi, giảm chi phí làm lại và nâng cao tính đồng nhất giữa các lô hàng.

7. Cách lựa chọn máy đo màu phù hợp

Khi lựa chọn máy đo màu cho hoạt động sản xuất, doanh nghiệp nên xem xét các tiêu chí sau:

• Loại vật liệu: Xác định cần đo nhựa, sơn, vải, giấy, kim loại phủ màu hay chất lỏng.

• Độ chính xác và độ lặp lại: Chọn thiết bị đáp ứng giới hạn sai lệch màu của sản phẩm.

• Hệ màu và công thức ΔE: Ưu tiên thiết bị hỗ trợ hệ màu, công thức tính và chức năng lưu màu chuẩn theo quy trình kiểm tra.

• Điều kiện bề mặt: Cân nhắc thiết bị có hình học đo, khẩu độ và chế độ đo phù hợp với độ bóng, độ nhám hoặc độ trong suốt của mẫu.

• Quản lý dữ liệu: Nếu cần kiểm tra số lượng lớn, nên chọn thiết bị có khả năng lưu kết quả, truyền dữ liệu và xuất báo cáo.

• Khả năng hiệu chuẩn và hỗ trợ kỹ thuật: Đảm bảo thiết bị có quy trình hiệu chuẩn rõ ràng và dịch vụ hỗ trợ phù hợp.

Tùy nhu cầu, doanh nghiệp có thể lựa chọn máy đo màu cầm tay để kiểm tra nhanh tại dây chuyền hoặc thiết bị để bàn cho phòng kiểm soát chất lượng.

8. Kết luận

Kiểm tra độ lệch màu bằng máy đo màu là phương pháp hiệu quả giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng màu sắc một cách định lượng và nhất quán. Bằng cách đo mẫu chuẩn, đo mẫu sản xuất, phân tích chỉ số ΔE và áp dụng giới hạn nghiệm thu phù hợp, doanh nghiệp có thể phát hiện sai lệch sớm và cải thiện chất lượng thành phẩm.

Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm máy đo màu công nghiệp phục vụ kiểm tra sơn, nhựa, vải, giấy hoặc bao bì, hãy lựa chọn thiết bị dựa trên đặc tính vật liệu, độ chính xác yêu cầu và quy trình kiểm soát chất lượng thực tế.

Liên hệ đơn vị cung cấp thiết bị đo chuyên dụng để được tư vấn model phù hợp với nhu cầu kiểm tra màu sắc trong sản xuất.

Các tin khác cùng chuyên mục